Jak wybrać psychoterapeutę — praktyczny przewodnik

Decyzja o rozpoczęciu psychoterapii bywa trudna sama w sobie. Kiedy do niej dojrzejesz, pojawia się kolejne wyzwanie: jak wybrać odpowiedniego terapeutę. W internecie jest dużo ofert, profile wyglądają podobnie, ceny się różnią. Poniżej zbieram konkretne kryteria, którymi warto się kierować.

1. Kwalifikacje — co naprawdę warto sprawdzić

W Polsce zawód psychoterapeuty nie jest jeszcze formalnie uregulowany — to znaczy, że tytułem 'psychoterapeuty' może posługiwać się osoba bez pełnego wykształcenia. Co realnie świadczy o przygotowaniu:

• →Ukończona magisterska psychologia, medycyna lub kierunek pokrewny
• →Ukończone (lub w trakcie) 4–5-letnie szkolenie psychoterapeutyczne w atestowanym ośrodku
• →Regularna superwizja — to nie luksus, to standard etyczny
• →Członkostwo w towarzystwie naukowym (np. PTP — Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, PTPP — Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychodynamicznej)
• →Certyfikat psychoterapeuty (po szkoleniu i procesie certyfikacji) — to dodatkowy znak jakości, choć osoby w trakcie szkolenia również pracują pod superwizją

2. Nurt psychoterapii — co to znaczy w praktyce

Nurt psychoterapii to nic innego jak sposób widzenia, rozumienia i pracy z pacjentem. Pomimo rónorodności podejść i różnic cel jest taki sam- pomóc osobie, która tego potrzebuje. Każdy nurt ma jednak swoje unikalne cechy i metody. Najpopularniejsze nurty w psychoterapii to: poznawczo-behawioralny (CBT), psychodynamiczny, systemowy, humanistyczny, integracyjny, skoncentrowany na roziązaniach (TSR). Każdy patrzy na trudność trochę inaczej i ma inne tempo pracy.

Krótko:

• →Poznawczo-behawioralny (CBT) — zazwyczaj krótszy, skoncentrowany na konkretnych objawach i sposobach radzenia sobie (np. lęk, fobia)
• →Psychodynamiczny — zazwyczaj dłuższy, eksploruje nieświadome wzorce i historię relacji
• →Systemowy — pracuje w kontekście rodziny i bliskich relacji, częsty w terapii par i rodzin (nie mylić z ustawieniami Hellingera, które nie są psychoterapią).
• →Skoncentrowany na rozwiązaniach (TSR) — koncentruje się na zasobach i celach, często krótszy, bardziej pragmatyczny

Nie ma jednego 'najlepszego' nurtu. Wybór zależy od tematu, własnych preferencji i tempa, w jakim chcesz pracować. W psychoterapii najważniejsza jest relacja, a nie nurt — dobry terapeuta potrafi pracować w różnych podejściach i dostosować je do potrzeb pacjenta.

3. Dopasowanie — czynnik najsilniej przewidujący skuteczność

Badania nad skutecznością psychoterapii wskazują, że jakość relacji terapeutycznej jest czynnikiem najsilniej leczącym. Jak zatem rozpoznać, czy terapeuta jest odpowiedni dla Ciebie? Po pierwszej–trzeciej konsultacji warto sobie zadać pytania:

• →Czy czuję się komfortowo w obecności tej osoby?
• →Czy czuję się przy tej osobie wystarczająco bezpiecznie, by mówić rzeczy trudne?
• →Czy mam wrażenie, że ta osoba mnie słyszy, a nie tylko słucha?
• →Czy rozumiemy się językowo i kulturowo?
• →Czy ufam profesjonalizmowi tej osoby?

Jeśli odpowiedź jest negatywna — to nie znaczy, że terapia jest dla Ciebie zła. Może oznaczać, że ten konkretny terapeuta nie jest wystarczająco dopasowany do Ciebie. Wolno (i warto) mówić o tym podczas konsultacji i zgłaszać swoje wątpliwości, a jeśli to nie pomoże — szukać dalej. Często powtarzam swoim pacjentom na pierwszych konsultacjach, że z terapeutą jest jak z butami — jeśli nie czujesz komfortu, to nie znaczy, że coś jest z Tobą nie tak, tylko że te buty nie są dla Ciebie. Czasem trafiamy na dopasowane buty za pierwszym razem, a czasem musimy przymierzyć wiele par, by znaleźć te odpowiednie. Jeśli czujesz, że coś jest nie tak, ale nie wiesz co — to też jest ważna informacja. Nie ignoruj tego uczucia, tylko porozmawiaj o nim z terapeutą lub poszukaj dalej. Pamiętaj: pierwsza konsultacja to też Twój wywiad z terapeutą — nie tylko jego z Tobą. To Ty oceniasz, czy ta osoba jest dla Ciebie odpowiednia. Nie bój się tego procesu — to naturalna część terapii.

Podsumowanie

Wybierając psychoterapeutę: sprawdź kwalifikacje i superwizję, dowiedz się, w jakim nurcie pracuje, daj sobie 1–3 konsultacje na poczucie dopasowania, wybierz formę odpowiadającą Twojemu życiu. Pamiętaj: najważniejszym czynnikiem leczącym w psychoterapii jest relacja terapeutyczna, apierwsza konsultacja to też Twój wywiad z terapeutą — nie tylko jego z Tobą.

W Las możiwości w Nieporęcie (blisko Białołęki) pracuję łącząc ze sobą nurty: systemowy, psychodynamiczny, CBT i TSR, w których się kształciłam. Swoją pracę poddaję regularnej superwizji. Zapraszam do kontaktu, jeśli masz pytania dotyczące terapii lub chcesz umówić pierwszą konsultację.