Do kogo się udać — kim są psycholog, psychoterapeuta i psychiatra

Kiedy zaczynamy myśleć o szukaniu wsparcia, szybko orientujemy się, że nazewnictwo bywa mylące. Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra — brzmi podobnie, a w praktyce to trzy różne zawody, z różnym wykształceniem, różnymi kompetencjami i różnym zakresem pomocy. Poniżej tłumaczę, kim jest każda z tych osób i kiedy najlepiej się do niej zgłosić.

Psycholog

Psycholog to osoba, która ukończyła pięcioletnie jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia. Tytuł psychologa jest w Polsce chroniony — nie posługuje się nim ktoś, kto skończył np. studia podyplomowe czy kurs. Psycholog zajmuje się diagnozą psychologiczną, poradnictwem, wsparciem w kryzysie, psychoedukacją, prowadzeniem warsztatów i interwencji. Może też wykonywać badania psychologiczne (np. dla kierowców, do pracy, w sprawach sądowych), po uzyskaniu odpowiednich kompetencji w wyniku dalszej edukacji. Może pracować w różnych miejscach: szkołach, firmach, szpitalach, ośrodkach pomocy społecznej, ale też prywatnie. WAŻNE:Psycholog nie jest psychoterapeutą — nie ma uprawnień ani wiedzy by prowadzić procesy psychoterapeutyczne, choć oczywiście może nim zostać, jeśli ukończy dodatkowe szkolenie psychoterapeutyczne. Psycholog to dobry pierwszy krok, gdy nie wiesz, czego potrzebujesz — pomoże zdiagnozować sytuację i zaproponować dalsze kroki.

Czego psycholog nie robi:

• →Nie przepisuje leków — to kompetencja lekarza
• →Nie prowadzi psychoterapii — chyba że dodatkowo ukończył szkolenie psychoterapeutyczne
• →Nie wystawia zwolnień lekarskich (L4)

Do psychologa warto się zgłosić, gdy potrzebujesz rozmowy, wsparcia, diagnozy psychologicznej (np. funkcji poznawczych, osobowości), pomocy w trudnym momencie życia, konsultacji wychowawczej dla rodzica, czy też porady, gdzie szukać dalszej pomocy.

Psychoterapeuta

Psychoterapeuta to osoba, która prowadzi psychoterapię — zaplanowany, regularny proces leczenia trudności emocjonalnych, relacyjnych i zaburzeń psychicznych. Wbrew temu, jak czasem brzmi to w rozmowie potocznej, psychoterapia to nie 'rozmowa o problemach', tylko ustrukturyzowana metoda pracy oparta na wiedzy naukowej i konkretnym nurcie teoretycznym.

W Polsce zawód psychoterapeuty nie jest jeszcze w pełni uregulowany ustawowo, dlatego szczególnie ważne jest sprawdzenie kwalifikacji specjalisty. Rzetelnie przygotowany psychoterapeuta to zazwyczaj osoba, która:

• →Ukończyła studia magisterskie (najczęściej z psychologii, medycyny lub kierunku pokrewnego)
• →Ukończyła lub jest w trakcie 4–5-letniego całościowego szkolenia psychoterapeutycznego w atestowanym ośrodku
• →Ma za sobą wiele godzin praktyki klinicznej (zwykle kilkaset godzin pracy z pacjentami)
• →Była lub jest we własnym procesie psychoterapii — to ważne, by terapeuta miał doświadczenie bycia po drugiej stronie i miał okazję do pracy nad własnymi trudnościami
• →Pracuje pod regularną superwizją
• →Należy do towarzystwa naukowego (np. PTP, PTPP, PTTPB)
• →Posiada certyfikat psychoterapeuty lub jest w procesie certyfikacji

Do psychoterapeuty warto się zgłosić, gdy doświadczasz powracających trudności emocjonalnych, relacyjnych lub objawów (lęk, obniżony nastrój, trudności w bliskich relacjach, niska samoocena, kryzys tożsamości, trudne doświadczenia z przeszłości) — i chcesz pracować nad nimi w dłuższej perspektywie. Więcej o wyborze terapeuty piszę w osobnym wpisie.

Psychiatra

Psychiatra to lekarz — osoba, która ukończyła sześcioletnie studia medyczne, a następnie kilkuletnią specjalizację z psychiatrii. Jako jedyny z tej trójki może diagnozować zaburzenia psychiczne w rozumieniu medycznym, przepisywać leki, kierować na hospitalizację, wystawiać zwolnienia lekarskie i orzeczenia.

Wizyta u psychiatry nie oznacza, że 'jest bardzo źle'. Czasem konsultacja psychiatryczna jest jednorazowa i służy wykluczeniu lub potwierdzeniu konkretnej hipotezy. Kiedy warto rozważyć psychiatrę:

• →Objawy są nasilone i utrudniają codzienne funkcjonowanie (sen, jedzenie, praca, relacje)
• →Pojawiają się myśli rezygnacyjne lub samobójcze
• →Doświadczasz silnego lęku, paniki, natrętnych myśli, których nie umiesz opanować
• →Masz objawy, które mogą mieć podłoże także somatyczne (np. wahania nastroju, problemy z koncentracją, zmęczenie)
• →Psychoterapeuta sugeruje konsultację psychiatryczną — to częsta i normalna praktyka

Psychiatra i psychoterapeuta często współpracują. Leki potrafią obniżyć nasilenie objawów na tyle, by psychoterapia mogła w ogóle ruszyć z miejsca, a psychoterapia pracuje nad źródłem trudności. To nie są podejścia konkurencyjne — bardzo często się uzupełniają. A współpraca specjalistów jest korzystna dla pacjenta.

Najczęstsze nieporozumienia

• →'Psycholog przepisze mi leki' — nie, leki przepisuje wyłącznie lekarz (psychiatra)
• →'Psychoterapeuta to ten sam zawód co psycholog' — nie, to dodatkowe wieloletnie szkolenie, doświadczenie i inny zakres pracy
• →'Do psychiatry idzie się dopiero, gdy jest naprawdę źle' — nieprawda, konsultacja psychiatryczna bywa po prostu pomocna w diagnozie
• →'Jeśli biorę leki, to terapia mi nie pomoże' — wręcz przeciwnie, leki i psychoterapia często działają najlepiej razem

Od czego zacząć, gdy nie wiesz, do kogo iść

Jeśli nie wiesz, której formy pomocy potrzebujesz — to nie problem. Najczęściej dobrym pierwszym krokiem jest konsultacja u psychologa lub psychoterapeuty. Podczas pierwszego spotkania można wspólnie zastanowić się, co będzie najbardziej pomocne: sama psychoterapia, krótka praca konsultacyjna, czy też dodatkowo wizyta u psychiatry. Nie musisz mieć gotowej diagnozy ani 'wystarczająco poważnego' problemu, żeby przyjść.

Jeśli trafisz do mnie, to trafisz jednocześnie do psychologa i psychoterapeuty (więcej w zakładce "O mnie"). W gabinecie Las Możliwości w Stanisławowie Pierwszym (gmina Nieporęt, blisko Białołęki) prowadzę konsultacje psychologiczne i psychoterapię — stacjonarnie i online. Jeśli masz wątpliwości, do kogo się zgłosić, zapraszam do kontaktu — pomogę zorientować się, jaka forma wsparcia będzie dla Ciebie najlepsza.